Wat is osteopathie?
Osteopathie is een manuele onderzoeks- en behandelmethode – we behandelen met de handen – gericht op het verhelpen van lichamelijke klachten. Als osteopaat sporen we mobiliteitsstoornissen (verminderde beweeglijkheid) van de verschillende lichaamsweefsels op, om deze vervolgens gericht te behandelen en op te heffen. Daarbij onderzoekt een osteopaat niet alleen de klachtenregio, maar juist ook de andere delen van het lichaam die daarop van invloed kunnen zijn. Osteopathie vult de reguliere zorg aan, maar vervangt deze niet.
In dit artikel leggen we onder meer uit:
- Wat een osteopaat doet;
- Welke drie lichaamssystemen een osteopaat onderzoekt;
- Wat een mobiliteitstoornis is;
- Met welke klachten je bij een osteopaat terecht kunt;
- Hoe een osteopathisch onderzoek en behandeling eruit ziet;
- Wat binnen de osteopathie wetenschappelijk bekend is;
- Wat de geschiedinis is van de osteopathie.
Wat doet een osteopaat?
Een osteopaat onderzoekt hoe een persoon staat en beweegt in de ruimte. Hoe de afzonderlijke gewrichten, banden, spieren, bindweefsels en organen bewegen. We testen ook de mobiliteit, de spanning en de gevoeligheid van die weefsels en het verschil tussen links en rechts. De informatie uit jouw persoonlijk verhaal (de anamnese) combineren we met het lichamelijk onderzoek om zo te begrijpen welke factoren een rol spelen bij jouw klachten.
Bij lage rugpijn kijken we bijvoorbeeld niet uitsluitend naar de lendenwervels. Ook de heupen, het bekken, de bovenrug of de enkels kunnen relevant zijn voor je huidige lage rugklachten. Stel dat je na een verzwikking je enkel minder goed beweegt. Dan kan je manier van lopen veranderen en kunnen andere gewrichten meer worden belast. Dat betekent niet dat een enkelblessure automatisch rugpijn veroorzaakt, maar het is wel een goede reden om breder naar je lichaam te kijken.
Osteopathie gaat dus uit van samenhang. Dat noemen we in de osteopathie een holistische benadering: het lichaam zien we als één geheel, zonder de afzonderlijke onderdelen uit het oog te verliezen. We zoeken dus niet automatisch naar één verborgen oorzaak, maar juist naar meerdere problemen in het lichaam die van invloed kunnen zijn op jouw klachten.
Welke drie lichaamssystemen onderzoekt en behandelt de osteopaat?
Een osteopaat onderzoekt en behandelt het lichaam als één samenhangend geheel. Toch onderscheiden we binnen de osteopathie 3 grote lichaamssystemen: het pariëtale systeem, het viscerale systeem en het craniosacrale systeem. Want hoewel alledrie de systemen nauw met elkaar verbonden zijn, zijn de onderlinge relaties van de weefsels binnen één systeem nog sterker.
Door de beweeglijkheid van de weefsels binnen deze drie systemen te herstellen, pakken we de klacht bij de bron aan. Osteopathie is hiermee een veilige en effectieve behandelmethode voor volwassenen, kinderen en baby’s.
1. Het pariëtale systeem: botten, spieren en gewrichten
Het pariëtale systeem omvat het bewegingsapparaat: botten, spieren, pezen, banden, gewrichten en bindweefsel. Denk aan de wervelkolom, nek, schouders, armen, benen, het bekken, knieën en enkels. De osteopaat onderzoekt de mobiliteit van deze structuren: hoe soepel bewegen ze. Daarbij test hij ook of beweging, aanraking en druk pijn veroorzaken.
Het onderzoek richt zich op de praktische betekenis van zulke bevindingen. Een gewricht dat wat stijver aanvoelt, is niet per definitie beschadigd of de oorzaak van een klacht. We bespreken altijd hoe dit past bij jouw constitutie (lichamelijke gesteldheid), belastbaarheid en symptomen.
2. Het viscerale systeem: organen en omliggend bindweefsel
Het viscerale systeem is de traditionele osteopathische benaming voor de inwendige organen en de omliggende structuren, zoals het bindweefsel rond maag, darmen, longen, hart en de bloedvaten en lymfevaten.
Bij Centrum Osteon kunnen we de beweeglijkheid (mobiliteit) en gevoeligheid van de buikorganen onderzoeken en indirect, via de ribben) die van de de borstorganen Denk bijvoorbeeld aan iemand die na een operatie in de buik littekenweefsel heeft ontwikkeld en pijn en een trekkend gevoel in de buik ervaart. De osteopaat kan dan de mobiliteit van van de bindweefsel rond de buikorganen verbeteren en daarmee de klachten verminderen.
In de oorspronkelijke osteopathische theorie wordt ook de relatie gelegd tussen orgaanproblemen en problemen in het bewegingsapparaat. Daarbij wordt bijvoorbeeld verondersteld dat verminderde beweeglijkheid van een darm of het omliggende bindweefsel klachten in de rug of het bekken kan veroorzaken. Dat specifieke oorzakelijke verband is nog niet wetenschappelijk overtuigend aangetoond. In de praktijk merken we dat deze relatie wel degelijk een rol jam spelen bij rugklachten.
3. Het craniosacrale systeem: schedel, wervelkolom en heiligbeen
3. Het craniosacrale systeem: schedel, wervelkolom en heiligbeen
Het craniosacrale systeem omvat binnen de osteopathische traditie de schedel (cranium), het heiligbeen (sacrum), de wervelkolom, het ruggenmerg en de vliezen en bindweefsels daaromheen en daartussen. Osteopaten gebruiken zachte handgrepen rond hoofd, nek, rug en bekken om deze gebieden te onderzoeken en te behandelen.
De traditionele craniosacrale theorie veronderstelt dat bepaalde zeer subtiele bewegingen met de handen kunnen worden gevoeld en beïnvloed. Voor die diagnostische aannames en voor de werkzaamheid van craniosacrale behandelingen bij medische aandoeningen ontbreekt overtuigend wetenschappelijk bewijs. Bij Centrum Osteon richten we ons dan ook vooral op de schedelnaden, drukpunten de omliggende spieren, bindweefsels en gewrichten om craniosacrale problemen op te lossen. Wij baseren ons onderzoek en behandeling op het pariëtale en viscerale systeem en doen geen claims met betrekking tot het craniosacraal ritme.
Wat is een mobiliteitsstoornis?
Met een mobiliteitsstoornis bedoelen osteopaten dat een stuk weefsel (zoals een gewricht) minder goed beweegt. Dat kan samengaan met gevoel van stijfheid, spanning en pijn. De term is niet hetzelfde als een medische diagnose: een weefsel zit meestal niet letterlijk “vast”, en een gevonden mobiliteitsstoornis verklaart niet altijd je klachten.
Mobiliteitsstoornissen van de verschillende weefsels in het lichaam kunnen lichamelijke klachten veroorzaken Binnen de osteopathie zien we weefsel heel breed: het omvat niet alleen banden, spieren en gewrichten (zoals de knie), maar ook bloed- en lymfevaten, zenuwen en organen (zoals de darmen). Elk type weefsel heeft een bepaalde mobiliteit (beweeglijkheid) nodig om optimaal te kunnen functioneren. Is die mobiliteit verminderd, dan kan dat zorgen voor pijn of een bewegingsbeperking.
Een mobiliteitsstoornis in één specifiek weefsel kan lokaal klachten geven, maar evengoed pijn of klachten elders in het lichaam. Zo kan een geblokkeerd spronggewricht na een verzwikking van de enkel op den duur knie-, rug- of zelfs nekklachten veroorzaken. Zoals besproken kan een darm die niet mobiel genoeg is, de dieperliggende oorzaak zijn van rug- en bekkenpijn. En een gespannen borstkas of middenrif (de belangrijkste ademhalingsspier) kan zich zomaar uiten in hardnekkige nek- of hoofdpijn.
————————————
Met welke lichamelijke klachten kun je bij de osteopaat terecht?
Mobiliteitsstoornissen kunnen in elk van de drie zojuist genoemde lichaamssystemen optreden en daardoor de meest uiteenlopende klachten veroorzaken. Wij behandelen daarom:
- Pijn en stijfheid in nek, schouders, rug, armen of benen;
- Klachten aan gewrichten, zoals heup, knie, enkel of bekken;
- Spannings- of bewegingsklachten na een blessure, ongeluk of operatie;
- Hoofdpijn en klachten rond nek, bovenrug of kaak;
- Terugkerende bewegingsklachten tijdens werk of sport;
- Lichamelijke klachten rond menstruatie, het bekken, zwangerschap of de periode na de bevalling en infertiliteit;
- Buik- of spijsverteringsklachten;
- Baby’s en kinderen met klachten zoals overmatig huilen, reflux, onrust, darmkrampjes en buik- en hoofdpijn.
Bij Centrum Osteon stemmen we het onderzoek af op de persoon. Bij een baby betekent dit rustig onderzoeken met zachte handgrepen in aanwezigheid van een ouder. Tijdens de zwangerschap passen we de houding en technieken aan.
Hoe ziet een osteopathisch onderzoek en behandeling eruit?
1. Intake en vraaggesprek (anamnese)
Bij een eerste afspraak bespreken we de plaats, aard en duur van je klachten. Ook vragen we naar je algemene gezondheid, medicijngebruik, eerdere blessures, operaties, werk, sport, stress, voeding en eventuele eerdere behandelingen. Zo krijgen we zicht op je klachten én op mogelijke verbanden.
2. Lichamelijk onderzoek van het hele lichaam
Daarna onderzoeken we je houding, de mobiliteit van je verschillende weefsels (gewrichten en organen) en in het bijzonder de structuren die pijn veroorzaken. Tijdens het onderzoek word je gevraagd om te staan, te zitten en te liggen op rug en buik. We gebruiken onze handen om beweeglijkheid, spierspanning en gevoeligheid te beoordelen. We onderzoeken gericht: niet iedere klacht vraagt om exact dezelfde tests van top tot teen.
Met dit onderzoek kunnen we geen röntgenfoto, MRI, bloedonderzoek of medisch-specialistische diagnostiek vervangen. Denken we dat een andere oorzaak onderzocht moet worden, dan bespreken we dat en adviseren we je contact op te nemen met je huisarts of specialist.
3. Behandeling met manuele technieken
Wanneer osteopathie passend lijkt, maken we samen een behandelplan met haalbare doelen. Afhankelijk van je klacht, leeftijd, gezondheid en wensen kunnen we verschillende handgrepen gebruiken:
- Fasciale rek- en strijktechnieken: handgrepen voor spieren en bindweefsel, gericht op het verbeteren van de doorbloeding en het vergemakkelijken van beweging.
- Mobilisaties: rustige, herhaalde bewegingen van gewrichten binnen een passende bewegingsruimte.
- Manipulaties: een korte, gerichte beweging van een gewricht. Dat wordt in de volksmond ook wel “kraken” genoemd. Het is niet altijd nodig en wordt alleen overwogen als dat bij jouw situatie past.
De keuze voor een techniek is geen automatisme. We leggen uit wat we willen doen en waarom. Bij baby’s en jonge kinderen gebruiken we geen manipulaties. Na afloop kunnen we oefeningen, advies over houding en bewegen of algemene leefstijladviezen meegeven. Bij specifieke voedingsvragen verwijzen we waar nodig naar een passende deskundige.
4. Evaluatie en zo nodig doorverwijzen
Bij elk vervolgconsult beoordelen we of er iets verandert is in pijn en mobiliteit en of daarbij gehaald zijn of nog haalbaar zijn. Hoeveel afspraken zinvol zijn, hangt af van de klachten en je reactie op een behandeling. Als de behandeling onvoldoende oplevert of een andere zorgverlener beter kan helpen, bespreken we dat eerlijk. Denk aan je huisarts, fysiotherapeut, verloskundige, kinderarts of een andere specialist.
Meer informatie over het eerste consult en de vervolgafspraken vind je op de pagina Hoe werkt osteopathie?
Osteopathie als complementaire behandelwijze
Osteopathie is stevig gefundeerd op medische kennis en principes uit de anatomie, biomechanica, fysiologie, neurologie en embryologie. Daarmee bedoelen we onder meer kennis van de ontwikkeling en bouw van het lichaam, de mechanische verbinding relaties de verschillende weefsels, de stofwisseling en het zenuwstelsel.
Hoewel osteopathie onder de alternatieve genees- of behgandelwijze valt, moet zij vooral beschouwd worden als een complementaire (aanvullende) therapie op de reguliere geneeskunde. Osteopathie is geen alternatief voor noodzakelijke medische onderzoeken, behandelingen of medicijnen. Bij nieuwe, snel verergerende of onverklaarde klachten is het belangrijk om eerst te beoordelen of medische zorg nodig is. We werken dan ook graag samen met reguliere zorgverleners.
Wat is het verschil tussen osteopathie en fysiotherapie?
- Osteopathie richt zich tijdens het onderzoek en de behandeling op het gehele lichaam om de primaire oorzaak van de klacht te vinden. Als osteopaat vertrouwen we volledig op onze fijngevoelige handen om de blokkades (mobiliteitsstoornissen) in alle weefsels op te sporen en te behandelen. Het accent ligt dus op het oplossen van de blokkades in de weefsels om zo de klachten te verhelpen. Tijdens een consult behandelt de osteopaat zelf actief de patiënt. Hierna kan de patiënt veelal zelfstandig zijn oude gezonde gewoontes weer hervatten of juist daarmee starten. Denk aan bepaalde sporten, ontspanningstherapieën en voeding.
- Fysiotherapie richt zich daarentegen meestal specifiek op het symptoomgebied: de regio waar de klacht zich daadwerkelijk voordoet. De fysiotherapeut gebruikt hiervoor soms gedeeltelijk zijn handen voor bijvoorbeeld massages, maar zet bovenal actieve oefentherapie in om de patiënt te helpen. Tijdens een consult is de patiënt actief aan het werk om zijn lichamelijke problemen op te lossen waarbij de fysiotherapeut hem begeleidt.
———————————–
Herkomst van het begrip osteopathie
Het begrip osteopathie is een samentrekking van de Griekse woorden osteon (bot/dicht weefsel) en pathos (lijden/ziekte). Hoewel de naam letterlijk ‘ziekte van de botten’ suggereert, is dat in de praktijk zeker niet het geval.
Het begrip is symbolisch bedoeld door de Amerikaanse arts en grondlegger van de osteopathie, Andrew Taylor Still (1828-1917). Het staat voor de bewegingsverliezen binnen het lichaam. Hiermee bedoelde hij niet alleen de botgewrichten (zoals knie, schouder of wervels), maar ook de ‘orgaangewrichten’: de vliezen rondom de organen die een zekere mate van beweeglijkheid ten opzichte van elkaar moeten hebben.
Still meende dat alle lichaamsweefsels mobiel moeten zijn en dat verlies hiervan een negatieve invloed heeft op de algehele gezondheid. In 1874 doopte hij zijn methode om deze bewegingsverliezen handmatig op te heffen om tot ‘osteopathie’.
Ontstaansgeschiedenis van osteopathie
Osteopathie is ontstaan in de tweede helft van de negentiende eeuw, een periode die rijk was aan wetenschappelijk onderzoek en nieuwe inzichten in de geneeskunde, maar tegelijkertijd arm aan therapeutische oplossingen. Tegen deze achtergrond praktiseerde de Amerikaanse arts Andrew Taylor Still (1828-1917) geneeskunde.
Na zijn studie aan de school voor genees- en heelkunde van Kansas City, Missouri (Verenigde Staten) diende hij als chirurg tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog in het leger van de Unie. Door zijn medische opleiding, zijn specifieke chirurgische vaardigheden die hij had opgedaan in het leger en zijn jarenlange ervaring, verwierf hij een bijzonder nauwkeurige kennis van de anatomie.
Op den duur combineerde hij die kennis en zijn inzichten met de bestaande medische kennis. Een belangrijk inzicht was dat alle lichaamsweefsels een zekere mate van beweeglijkheid moeten hebben en dat verlies hiervan een nadelige invloed heeft op de gezondheid. Hij ontwikkelde een methode om met zijn handen weefsels met een verminderde beweeglijkheid in het lichaam op te kunnen sporen.
Met specifieke handelingen herstelde hij die beweeglijkheid om zo het zelfgenezend mechanisme van het lichaam te stimuleren/activeren. Deze behandelwijze was destijds revolutionair en werd door Andrew T. Still gedoopt tot osteopathie. In 1891 stichtte hij “The American School of Osteopathy”. Dat was het startsein voor verdere ontwikkeling van de osteopathie in de Verenigde Staten en later ook in Europa.
Osteopathie: wetenschap, kunst en filosofie
Osteopathie wordt door vele beroepsbeoefenaars gezien als wetenschap, kunst en filosofie.
Filosofie omdat het uitgaat van het holisme. Dit wil zeggen dat het geheel meer is dan de som der delen en dat alles onlosmakelijk met elkaar verbonden is. In het menselijk lichaam wil dit zeggen dat de oorzaak van een klacht als mobiliteitsverlies of pijn niet in de regio van de klacht gelegen hoeft te zijn, maar dat deze ook elders in het lichaam gelegen kan zijn.
Wetenschap omdat de osteopathie gebruikmaakt van biologische, gedragsmatige, biochemische, fysieke en psychische kennis om het menselijk lichaam te onderzoeken en te behandelen.
Kunst omdat de osteopaat gebruik maakt van manuele technieken die talent, vaardigheid en ervaring vereisen. Studenten osteopathie maken zich tijdens hun opleiding de technieken eigen. De ontwikkeling hierin zet zich nog ver na de opleiding voort in de vorm van jaarlijkse nascholingen. Iedere osteopaat kiest zelf waarin hij nascholingen wil volgen, wat kan leiden tot een verschil in behandeling tussen verschillende osteopaten.
Vergoeding osteopathie
De osteopaten van Centrum Osteon zijn officieel aangesloten bij het Nederlands Register voor Osteopathie (NRO) en lid van de Nederlandse Vereniging voor Osteopathie (NVO). Hierdoor komen onze behandelingen in aanmerking voor vergoeding uit het aanvullende pakket van alle zorgverzekeraars. Omdat osteopathie in de aanvullende zorg valt, gaat dit niet ten koste van je eigen risico. Raadpleeg je eigen zorgpolis voor de exacte vergoeding per behandeling.
Contact & Locaties
Locatie Utrecht tijdelijk gesloten
- Gebouw Gezondheidscentrum Zuilen
-
Amsterdamsestraatweg 542
3553 EN Utrecht - Uw osteopaat: Frans
- Parkeren is gratis of met blauwe kaart
Locatie Vleuten
- Gebouw Zorgpoort Leidsche Rijn
-
Middenburcht 116
3452 MT Vleuten - Uw osteopaat: Thinka, Frans
- Parkeren is gratis
Wij zijn aangesloten bij de NVO en het NRO